تبلیغات
برگزیده ی آثار جواد نعیمی - انتقال آموزه های دینی به ذهن و جان كودكان / نوشته‌ی جواد نعیمی
برگزیده ی آثار جواد نعیمی
     

یكی از مسائل مهم تربیتی عنایت به شیوه های آموزش و یا به تعبیری چگونگی نهادینه كردن تعالیم و مفاهیم دینی در ذهن و دل و جان كودكان است. از این روی در این نوشتار به نكته هایی چند در این زمینه اشاره می كنیم و بحث و جست وجوی بیش تر و دقیق تر را به عهده مشتاقان این عرصه وامی گذاریم.
در مباحث مربوط به تعلیم و تربیت گفته می شود پذیرفتنی ترین تعریف تربیت، از «قوه» به «فعل» درآوردن استعدادها، قابلیت ها و توانمندی های آدمی است. این نكته مهم به ویژه برای تربیت كودكان، هنگامی اهمیت بیش تری می یابد كه به مسئله گرایش های فطری سالمی كه در نهاد كودكان نهفته است، توجه پیدا كنیم. بر این اساس، چگونگی نگرش و احساس كودكان و نوجوانان نسبت به مسائل و پدیده های گوناگون، پایه های نخستین رفتارها و شخصیت سازی آنان را پی می ریزد. به همین سبب، عنایت به خوشایند بودن احساس بچه ها نسبت به مسایل، به ویژه آموزه های دینی بسیار حایز اهمیت است. بنابراین اگر به طریقی احساس خوشایندی را در بچه ها پدید آوریم، زمینه های یادگیری رفتارهای مطلوب و آموزه های دینی را در آن ها ایجاد كرده ایم.
كانون خانواده به عنوان مركز و هسته اصلی جامعه در این زمینه نقش مهمی برعهده دارد و از آن جا كه برترین، شایسته ترین و خوشایندترین یادگیری ها، یادگیری غیرمستقیم است كه بدون اعمال فشار و اجبار و با كمال رغبت انجام می پذیرد، آموزش غیرمستقیم و یا ضمنی با بهره گیری از الگوهای رفتاری (از جمله پدر و مادر) كارآیی و تأثیر عمیقی پیدا می كند.
از همین روست كه در رفتار پاكان با كودكان به این نكات ظریف، توجه فراوان شده. ماجراهای سجده های طولانی پیامبر بزرگوار ما به خاطر این كه امام حسن یا امام حسین علیهم السلام روی دوش یا پشت ایشان می نشستند، نشان گر این نكته اساسی است. این رفتار فرستاده و خدا- كه درود همه پاكان بر آن بزرگوار باد- افزوده بر ضرورت رعایت حال و احترام به كودكان، مبین این مسئله نیز هست كه به گونه ای باید عمل كرد كه بچه ها نسبت به مسائل مذهبی و معنوی احساس لذت بیشتری پیدا كنند، احساسات آن ها در مسجد و به هنگام نماز- و به طور كلی همه فرایض و سنت های دینی- خدشه دار نشود و به قول معروف خاطره ناخوشایندی از مراسم مذهبی پیدا نكنند...
نكته قابل توجه دیگر این است كه گزینش و بهره گیری از تأثیرگذارترین قالب ها یعنی قالب هنری (نظیر نمایش، داستان و شعر) به فراموشی سپرده نشود؛ زیرا هنر تجلی درونی های انسانی است و بر این اساس كسی كه می خواهد از چنین شیوه ای استفاده كند، خودش باید متأثر از هنر باشد و به تعبیر دیگر اعتقاد، ایمان قلبی و التزام عملی- به آن چه می گوید یا می نویسد- داشته باشد. زیرا سخن كز دل بر آید لاجرم بر دل نشیند.
اصولا آموزه های دینی زیبا و با شكوهند و انتقال آن ها نیز باید باشكوه و زیبایی هر چه بیش تر صورت بگیرد. تأكید بر استفاده از هنر، یعنی زیباترین و برترین شیوه ارائه و انتقال مطالب به این سبب است.
از حضرت امام رضا علیه السلام سخن به این مضمون در دست داریم كه خداوند بیامرزد كسی را كه امر ما را احیا كند، یعنی تعالیم ما را انتشار دهد و به دیگران بیاموزد. چون هرگاه مردم زیبایی ها و عمق كلام ما را دریابند، از آموزه های ما پیروی خواهند كرد.
بنابراین، انتخاب قالب هنری و اعتقاد و اعتنا به مفاهیم دینی اصلی مهم و اساسی در ارائه این گونه مطالب به دیگران، از جمله كودكان و نوجوانان به شمار می رود. هم چنان كه عمل به دستورات دینی یكی دیگر از اركان این مسئله است. در حقیقت كودكی كه تجلی عملی اعتقاد و باور دینی را در پدر، مادر، معلم و یا مربی خود ببیند، زمینه های پذیرش آن باور، در وجودش بیش تر از گفتار و یا سفارش آنان، فراهم می شود.
همچنین مسئله مخاطب شناسی بسیار در خور توجه است. هنگامی كه با كودكان سروكار داریم، به مصداق مثل معروف «چون سروكار تو با كودك فتاد- پس زبان كودكی باید گشاد» بایستی به توانایی های ذهنی و فكری یا درك و دریافت بچه ها، حتی آشنایی آن ها با گنجینه واژه ها توجه لازم را داشته باشیم و مطالب و مفاهیم را با عنایت به نیازها، تجربه ها و ویژگی های سنتی كودكان به آنان ارائه كنیم. به همین گونه باید اعتماد كودكان و نوجوانان را به خودمان جلب كنیم تا گفتار و نوشتار ما را بهتر بپذیرند.
البته مسایلی مثل زمان، مكان و زبان مناسب برای ارائه مطالب، توجه به ظرفیت فكری كودكان، اندازه و میزان آموزش، نشاط انتقال دهنده و گیرنده مطالب نیز از عوامل دخیل به شمار می آیند.
مستند بودن مطالب ارائه شده یكی دیگر از نكته های مهم در این زمینه است. كسی كه می خواهد مفاهیم دینی را به دیگری به ویژه به كودك انتقال دهد، ابتدا باید به درست و خالص بودن آن مطالب اطمینان داشته باشد تا آموزه های دینی به پیرایه های غیردینی آمیخته نشود. بنابراین پژوهش و مطالعه در منابع موثق، معتبر و دست اول، از نیازهای اولیه هر فردی برای تلاش در این زمینه است. بدیهی است كه هر چه به سرچشمه نزدیك تر باشیم، به آب زلال تری دست می یابیم.
همچنین اطلاعات و داده های ما به كودكان و نوجوانان باید به گونه ای دقیق، سنجیده و ظریف باشد و با توجه به ذهن كنجكاو و پرسش گر آنان تنظیم و تعریف شود.
از سوی دیگر، در ارائه داستان ها، مطالب و محتواهای دینی مبالغه و خیال پردازی های آن چنانی جایگاه چندانی ندارد. نقش عنصر خیال در این گونه موارد، گسترده نیست و درحد معقول و به گونه ای است كه وفاداری نسبت به متن و محتوا را خدشه دار نسازد. در واقع خصلت اصلی مفاهیم دینی، صحت و دقت آن هاست.
تشویق، ترغیب و ایجاد انگیزه برای كودكان برای تمرین عملی عبادات و انجام آموزش های مذهبی، هم چون شركت در نماز جماعت یا مراسم دینی و جلسه های مذهبی، از نكته های مهم دیگری است كه باید با دقت و ظرافت به آن پرداخت تا اعمال نیك و دستورات و تعالیم مذهبی ملكه ذهن و جان بچه ها شود و انجام آنها به طور مستمر برای آنان آسان و دوست داشتنی گردد.
به تداوم آموزش در سنین گوناگون و اندیشیدن به راه های برتر و زیباتر برانگیختن كودكان به عمل به آموزه های دینی، به گونه ای هنرمندانه و برخوردار از جاذبه نیز باید تأكید كرد.
اصل تدریجی بودن آموزش و انتقال مفاهیم نیز از جایگاه ویژه ای برخوردار است. باید در موقعیت های زمانی و مكانی مؤثر در انتقال محتوا و پیام هم دقت كرد. همچنان كه نباید انتظار داشت در یك جلسه یا برنامه ذهن و فكر كودك را به انبوهی از مطالب گوناگون مشغول ساخت، زیرا در این صورت قابلیت جذب مطالب، به شدت كاهش می یابد. سخن آخر آن كه باید همواره به یادداشته باشیم كه برای كودكان مان غذای فكری آماده كنیم، پیش از آن كه دشمنان دست به چنین اقدامی بزنند!
                                



نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

یکشنبه 24 دی 1396 11:36 ق.ظ
سلام میگم شما که وقت میذارید بهتر نیست زود به زود وبلاگتو به روز کنی چون من عاشق وبلاگت هستم و روز به روز می آیم داخل وبلاگت دوست دارم مطالبی سرگرم کننده و آموزشی نیز بگذارید با تشکر
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ


جواد نعیمی
نویسنده،پژوهشگر، ویراستار
متولد مشهد، 1335
دارای حدود یک صد و سی کتاب چاپ و منتشر شده برای کودکان و نوجوانان و بزرگ سالان.
دارنده ی گواهی نامه ی درجه ی دوی هنری در زمینه ی ادبیات داستانی.
خادم برگزیده ی فرهنگ رضوی (1395)
دارنده ی بیش از یک صد و بیست لوح تقدیر و تقدیر نامه از مراکز گوناگون فرهنگی برای فعالیت های نگارشی و فرهنگی.
و...

مدیر وبلاگ : جواد نعیمی
نویسندگان
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی

محکوم کردن توهین به پیامبر

align="center">



فال حافظ


تصاویر زیباسازی نایت اسکین
code By 20Tools.com -->